المدعي الحكم . شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : بعد از اينكه مدعى شهود خويش را تزكيه و تعديل نمود سپس حاكم از منكر بخواهد كه اگر جارح دارد حاضر كند ، در صورتى كه وى جهت استحضار جارح مهلت خواست سه روز به وى مهلت دهد پس اگر نتوانست آن را حاضر نمايد آنگاه حاكم بر عليه وى و بنفع مدعى حكم نمايد مشروط باينكه بعد از التماس و درخواست مدعى باشد . شارح ( ره ) مىفرماين : وقتى قاضى از منكر جارح طلب نمود از دو حال خارج نيست : يا اعتراف مىكند كه جارح ندارد كه در اين صورت بنفع مدعى حكم را صادر مىنمايد و يا جهت استحضار آن مهلت مىخواهد كه به وى سه روز مهلت مىدهند پس اگر ظرف سه روز جارح را آورد حاكم بحسب آنچه ملحت مىداند از حيث تفحّص اجمالى يا تفصيلى درباره ايشان عملى مىكند پس نتيجه فحص اگر اين شد كه آن‌ها را پذيرفت بايد ايشان را بر مزكى مقدم كند زيرا تنافى بين مزكّى و جارح نيست ( شرح عدم تنافى قبلا گذشت ) . و اگر مدت ياد شده گذشت و نتوانست جارح را بياورد يا اصلا جارح نداشت وظيفه قاضى اين است كه بعد از التماس و درخواست مدعى بر عليه منكر حكم كند . قوله : فان اعترف بعدمه : فاعل [ اعترف ] ضميرى است كه بخصم راجع بوده و ضمير در [ بعدمه ] بجارح عود مىكند . قوله : و ان استنظر : فاعل اين فعل ضميرى است كه